Á bókmenntahátíð í Reykjavík í apríl 2019 var tilkynnt um stofnun nýrra alþjóðlegra bókmenntaverðlauna sem kennd yrðu við Halldór Laxness. Verðlaunin eru veitt höfundum sem þekktir eru fyrir „að stuðla að endurnýjun sagnalistar með verkum sínum“ og er þar vitnað í rökstuðning sænsku akademíunnar fyrir því að veita Laxness Nóbelsverðlaun í bókmenntum árið 1955. Einnig er verðlaununum ætlað að halda nafni skáldsins á lofti á alþjóðlegum vettvangi.

Alþjóðleg bókmenntaverðlaun Halldórs Laxness voru fyrst veitt í september 2019 og á tveggja ára fresti síðan, með þeirri undantekningu að verðlaunin voru veitt í annað sinn 2021 og svo aftur árið eftir, 2022. Að verðlaununum standa Alþjóðlega bókmenntahátíðin í Reykjavík, forsætisráðuneytið, menningar- og viðskiptaráðuneytið, Íslandsstofa, Gljúfrasteinn – hús skáldsins og Forlagið, sem er útgefandi verka Halldórs Laxness á Íslandi. Verðlaunahafar hljóta verðlaunapening, auk peningaverðlauna sem nema 15.000 evrum, og hefur hefð myndast fyrir því að verðlaunahafi sitji í næstu valnefnd verðlaunanna. 

Fyrstur til að hljóta Alþjóðleg bókmenntaverðlaun Halldórs Laxness var breski rithöfundurinn Ian McEwan.

McEwan er fæddur á Englandi árið 1948 og hefur hlotið ýmsar viðurkenningar fyrir verk sín á löngum ferli, þar á meðal Booker-verðlaunin og Somerset Maugham-verðlaunin.  Skáldsögur McEwans hafa verið þýddar á yfir 30 tungumál og hafa allmargar þeirra komið út á íslensku, þar á meðal Friðþæging í þýðingu Rúnars Helga Vignissonar og Eilíf ást í þýðingu Geirs Svanssonar.

McEwan komst ekki til landsins til að veita verðlaununum viðtöku en þakkarræðu hans var varpað á skjá á málþingi um Halldór Laxness sem haldið var í Veröld, húsi Vigdísar. Hér má lesa umsögn valnefndar um McEwan og hér má horfa á viðtal sem blaðamaður Morgunblaðsins tók við höfundin á Gljúfrasteini þegar hann sótti Ísland heim nokkrum mánuðum eftir verðlaunaafhendinguna.

Annar handhafi Alþjóðlegra bókmenntaverðlauna Halldórs Laxness var tyrknesk-breski rithöfundurinn Elif Shafak. 

Shafak er fædd í Strassborg í Frakklandi árið 1971 og ólst upp í Ankara í Tyrklandi. Hún hefur verið breskur ríkisborgari frá árinu 2019. Shafak hefur sent frá sér nítján bækur, þar af tólf skáldsögur, og hafa bækur hennar verið þýddar á 55 tungumál. Einnig hefur hún hlotið fjölda tilnefninga og viðurkenninga fyrir verk sín og  hafa tvær af skáldsögum hennar komið út á íslensku, Heiður í þýðingu Ingunnar Ásdísardóttur og 10 mínútur og 38 sekúndur í þessari undarlegu veröld í þýðingu Nönnu B. Þórsdóttur en síðarnefnda verkið var meðal annars tilnefnt til Booker-verðlauna. Elif Shafak er þekkt baráttukona fyrir mannréttindum og þá sérstaklega réttindum kvenna, hinsegin fólks og ýmissa jaðarhópa. 

Shafak veitti verðlaununum viðtöku í Veröld – húsi Vigdísar en fyrir athöfnina heimsótti hún Gljúfrastein, skoðaði safnið og fékk að gjöf The Islander eftir Halldór Guðmundsson, ævisögu Laxness í enskri þýðingu Philips Roughton. Katrín Jakobsdóttir forsætisráðherra afhenti verðlaunin og Shafak flutti hinn svonefnda Fyrirlestur Halldórs Laxness fyrir viðstadda. Hér má lesa umsögn valnefndar um Shafak og hér má lesa ávarp forsætisráðherra við verðlaunaathöfnina. Hér er viðtal við Elif Shafak af vef franska miðilsins France24.

Þriðji rithöfundurinn til að hljóta Alþjóðleg bókmenntaverðlauna Halldórs Laxness var hinn úkraínski Andrej Kúrkov.

Kúrkov fæddist árið 1961 í grennd við Leníngrad í Rússlandi. Hann skrifar á rússnesku og sló í gegn með skáldsögunni Dauðinn og mörgæsin sem gerði hann að þekktasta samtímahöfundi Úkraínumanna. Bókin kom upphaflega út árið 1996 en íslensk þýðing Áslaugar Agnarsdóttur kom út árið 2005 og var endurútgefin á vormánuðum 2022. Kúrkov er afkastamikill rithöfundur og hafa bækur hans komið út á 42 tungumálum. Árið 2022 gaf hann út bók með eigin dagbókarskrifum sem hófust í aðdraganda innrásar Rússa í Úkraínu. Bókin er skrifuð á ensku og ber heitið Diary of an Invasion. Haustið 2022 birtist brot úr verkinu í Tímariti Máls og menningar í íslenskri þýðingu Jóns Halls Stefánssonar. 

Líkt og fyrri verðlaunahafar veitti Kúrkov verðlaununum viðtöku í septembermánuði, en í þetta sinn fór afhendingin fram í hátíðarsal Háskóla Íslands. Katrín Jakobsdóttir forsætisráðherra afhenti verðlaunin. Hér má lesa Fyrirlestur Halldórs Laxness, sem Kúrkov flutti við þetta tilefni, í þýðingu Áslaugar Agnarsdóttur.

Hér má lesa umsögn valnefndar um Kúrkov og hér má sjá viðtal við Kúrkov í Kiljunni frá því í apríl síðastliðnum.

Fjórði handhafi Alþjóðlegra bókmenntaverðlauna Halldórs Laxness var Salman Rushdie, bresk-bandarískur rithöfundur af indverskum uppruna.

Rushdie er heimsþekktur fyrir skáldsögur sínar sem flestar gerast á Indlandi og í Pakistan og þar sem þráðum töfraraunsæis er fléttað við sögu þessara landa. Fáeinum mánuðum eftir að fjórða skáldsaga Rushdies, Söngvar Satans, var gefin út haustið 1988 komst nafn hans í heimsfréttirnar þegar klerkastjórnin í Íran lýsti hann réttdræpan vegna meints guðlasts í bókinni sem jafnframt var bönnuð í ýmsum löndum skömmu eftir að hún kom út. Söngvar Satans komu út í íslenskri þýðingu Árna Óskarssonar og Sverris Hólmarssonar árið 1989. Rushdie fór huldu höfði næsta áratuginn en haustið 2022 varð hann fyrir fólskulegri hnífstunguárás þar sem hann ávarpaði samkomu í New York-fylki. Rushdie skrifaði síðar bók um tilræðið, sem komið hefur út á íslensku undir heitinu Hnífur í þýðingu Árna Óskarssonar.

Alls hefur Rushdie sent frá sér fimmtán skáldsögur. Sú þekktasta auk Söngva Satans er Miðnæturbörn, en hún hlaut Booker-verðlaun og var einnig valin besta Booker-verðlaunabók allra tíma. Hún kom út á íslensku í þýðingu Árna Óskarssonar árið 2003. Rushdie hefur einnig skrifað sjálfsævisöguleg verk, ritgerðasöfn og smásögur og hlotið fjölda verðlauna fyrir verk sín, sem hafa verið þýdd á yfir fjörutíu tungumál. Árið 2023 var hann á lista tímaritsins Time yfir hundrað áhrifamestu einstaklinga ársins.

Háskóli Íslands var samstarfsaðili Alþjóðlegu bókmenntaverðlauna Halldórs Laxness árið 2024 og fór afhending verðlaunanna fram í Háskólabíói. Hér má lesa umsögn valnefndar um Salman Rushdie. Forsætisráðherra Íslands, Bjarni Benediktsson, afhenti Rushdie verðlaunin og að afhendingu lokinni ræddu Halla Oddný Magnúsdóttir og Halldór Guðmundsson við höfundinn á sviði Háskólabíós. Hér má sjá upptöku af samtali þeirra: