60 ár

Í ár eru liðin 60 ár frá því Halldór Laxness hlaut Nóbelsverðlaun í bókmenntum. Að því tilefni hefur Gljúfrasteinn í samstarfi við ýmsa aðila undirbúið ýmiskonar verkefni. Settur var saman verkefnahópur með fulltrúum frá Rithöfundasambandi Íslands, Landsbókasafni, Forlaginu, Bókmenntaborginni, Röddum – félagi um stóru upplestrarkeppnina, félagi móðurmálskennara og Vinafélagi Gljúfrasteins.

Halldór Kiljan Laxness tekur við Nóbelsverðlaununum í bókmenntum árið 1955

Sýning í Þjóðarbókhlöðunni

Þriðjudaginn 27. október klukkan 17 verður opnuð sýning í Þjóðarbókhlöðunni í tilefni þess að 60 ár eru liðin frá því að Halldór Laxness hlaut bókmenntaverðlaun Nóbels.

Sýningin er í samstarfi Gljúfrasteins – húss skáldsins, RÚV og Landsbókasafns Íslands - Háskólabókasafns. 

Á sýningunni gefur að líta margvísleg skjöl úr skjalasafni Halldórs Laxness sem varðveitt er í Þjóðarbókhlöðunni, muni frá Gljúfrasteini og Nóbelsverðlaunin sjálf sem eru í vörslu  Seðlabanka Íslands. Þá hefur RÚV unnið sérstakan vef sem tileinkaður er Nóbelsverðlaunum Halldórs Laxness. Vefurinn verður aðgengilegur á snertiskjá á sýningunni.

Skáld í skólum

Rithöfundasambandið bíður upp á bókmenntaverkefnið Skáld í skólum með dagskrá tengda Halldóri Laxness. Hljómsveitin Hundur í óskilum sem þekkt er fyrir að skauta í gegnum Íslandssöguna á einni kvöldstund tekst þar á við Nóbelsskáldið og afgreiðir hann á sama hátt; þ.e.a.s. á hundavaði. Á 40 mínútum fara þeir Eiríkur Stephensen og Hjörleifur Hjartarson í gegnum nokkrar af þekktustu skáldsögum Halldórs í tali og tónum. Með alvöruleysið að vopni rekja þeir söguþráð Sjálfstæðs fólks undir þekktu bítlalagi. Frægustu setningar Íslandsklukkunnar eru uppistaða annars hljóðgjörniings. Á milli eru sungin ljóð eftir Halldór, sagt frá bókum hans og öllum brögðum beitt til að opna sagnaheim hans fyrir unglingum. Sjá nánar í frétt hér á síðunni. 

Laxness veisla á RÚV

Rúv ætlar auk þess að sýna öll helstu kvikmyndaverk byggð á skáldsögum Halldórs. Þar á meðal eru sjaldséðar perlur á borð við Brekkukotsannál, Paradísarheimt, Sölku Völku og Atómstöðina. Einnig verða sýndar myndirnar Kristnihald undir jökli og  Ungfrúin góða og húsið. Allar myndirnar verða sýndar í fyrsta sinn í íslensku sjónvarpi í endurbættum útgáfun, bæði hvað varðar hljóð- og myndgæði. Myndirnar verða sýndar í aldursröð frá  1. nóvember til 27. desember. Salka Valka frá 1954 ríður því á vaðið sunnudagskvöldið 1. nóvember kl. 21:55.

Í tengslum við myndirnar verða sýndir stuttir þættir með gömlum mynd- og hljóðbrotum þar sem Laxness ræðir um verk sín. Þá verður boðið upp á ýmsa aðra dagskrá tengda Nóbelsskáldinu á meðan veislunni stendur, stakir þættir, stuttmyndir og annað. Aðrir miðlar RÚV munu einnig taka þátt í að heiðra 60 ára Nóbelsafmæli Laxness með dagskrárgerð og viðburðum sem tengjast nóbelskáldinu á ruv.is og í útvarpinu. Rás 1 hefur frá því í maí boðið upp á lestur skáldsins sjálfs á völdum verkum við afar góðar undirtektir hlustenda. Nú þegar hefur lestur hans á Gerplu, Brekkukotsannáli  og Kristnihaldi undir Jökli verið fluttur. Nú stendur yfir lestur á Paradísarheimt og að endingu verður fluttur lestur Laxness á Í túninu heima. Í desember er svo gert ráð fyrir að Víðsjá muni bjóða uppá sérstaka dagskrárgerð í tilefni af Nóbelsafmælinu.

  • 1/11 Salka Valka
  • 8/11 Brekkukotsannáll (1:2)
  • 15/11 Brekkukotsannáll (2:2)
  • 22/11 Paradísarheimt (1:3)
  • 29/11 Paradísarheimt (2:3)
  • 6/12 Paradísarheimt (3:3)
  • 13/12 Atómstöðin
  • 20/12 Kristnihald undir jökli
  • 27/12 Ungfrúin góða og húsið

Skrítnastur er maður sjálfur

Forlagið gefur út bók Auðar Jónsdóttur um afa sinn, Skrýtnastur er maður sjálfur, að nýju en bókin kom upphaflega út árið 2002. Þar dregur Auður upp einstaka mynd af afa sínum, bæði sem litlum dreng og þeim gamla mannis em hún þekkti. Bókin höfðar til ungra lesenda, en fullorðnir aðdáendur skáldsins hafa ekki síður gaman af henni og tilvalið er að börn og fullorðnir njóti hennar saman.

Þegar lífið knýr dyra

Þegar lífið knýr dyra: Um börn á þröskuldi fullorðinsára í verkum Halldórs Laxness: er heiti á dagskrá sem Raddir – samtök um vandaðan upplestur og framsögn tóku upphaflega saman árið 2002 en hefur verið endurskoðuð og gefin út á vef Gljúfrasteins í tilefni 60 ára Nóbelsafmælisins. Dagskránni er ætlað að gefa áheyrendum hugmynd um hvaða hlutverk börn leika í verkum Halldórs, hvaða hugmyndir hann hafði um börn og fullorðna, skóla og uppeldi. Hér er um að ræða brot úr ýmsum verkum, bæði skáldsögum og ritgerðum auk ljóða, sem auðvelt er að setja upp og flytja sem heildstæða dagskrá. Við samantektina var fyrst og fremst haft í huga að dagskráin hentaði ungum flytjendum, á mörkum bernsku og unglingsára, og höfðaði til ungra áheyrenda.

Texti Halldórs er prentaður nánast óbreyttur eins og hann er í bókum hans. Fylgt er opinberri stafsetningu í meginatriðum en sérkenni í stafsetningu Halldórs fá að njóta sín þar sem þau eru til marks um það talaða mál sem hann vildi að fengi að njóta sín í lesmálinu.

Svipmyndirnar úr skáldsögum Halldórs eru ekki endurskrifaðar á neinn hátt né umsamdar eins og leikrit, heldur aðlagaðar munnlegum flutningi, eða leiklestri. Hlutverk sögumanns er stórt eins og í skáldsögunum sjálfum. Flytjendur mega hafa handritið allan tímann og ekki þarf að gera ráð fyrir því að þeir læri textann utanbókar. Lipur leiklestur með hæfilegum svipbrigðum og túlkun skilar góðum árangri en að sjálfsögðu verða flytjendur frjálsari að því að túlka textann eftir því sem þeir kunna hann betur.

Halldór og Auður með Nóbelsskjalið.

Halldór Laxness opnar heillaóskaskeyti sem honum bárust í tilefni af Nóbelsverðlaununum.

Halldór situr meðal íslenskra kvenstúdenta í Stokkhólmi árið 1955.

Halldór og Auður Laxness við komuna til Íslands eftir að Halldór tók við Nóbelsverðlaununum í Stokkhólmi. Með þeim er Sigríður dóttir þeirra.

Halldór Laxness tekur við Nóbelsverðlaununum úr hendi Gústavs Adolfs VI. Svíakonungs í Stokkhólmi 1955.